Наркотиклар һәм психоактив матдәләр куллану нәтиҗәләре турында
Соңгы елларда балигъ булмаганнар наркотик һәм башка психоактив матдәләр, шул исәптән алкоголь куллану проблемага әйләнде. Алабуга үзәк район хастаханәсенең наркология бүлеге табиб-психиатр-наркологы Марина Пляшкова «Наркотикларсыз тормыш» республика наркотикларга каршы акциясе кысаларында әлеге тема буенча сөйләде.
Күпчелек очракта балигъ булмаган наркотиклар, психотроп матдәләр һәм алкоголь кулланучылар бер яки икесе дә алкоголь яки наркотиклар кулланган гаиләләрдәге балалар була. Шул ук вакытта балигъ булмаганнар бер-берсеннән аерым тормый. Шуңа күрә сәламәт гаиләләрдәге балаларга да кагылырга мөмкин.
Балигъ булмаганнарның наркотиклар куллануының төп сәбәпләре:
- кызыгу,
- олырак булып күренү яки аларга охшау теләге
- криминоген төркемнәр белән аралашу.
- яшьтәшләр һәм танышлар басымы.
Тыелган матдәләр куллануны түбәндәгеләр билгеләнә:
- авырлыкның кимүе;
- аппетит югалу;
- эч кату эч китү белән алышырга мөмкин;
- йокысызлык, режим үзгәрү (төнлә яшүсмер йоклый алмый, көндез йоклый яки ярым йокы хәлендә);
- кан басымы сикерә;
- насморк, йөткерү (алар гадәти дарулар белән дәвалана алмый);
- тешләрнең саргаюы, авыздан (кайвакыт киемнән дә)гадәти булмаган ис;
- балигъ булмаган баладан һәм аның киемнәреннән психоактив матдәләр (шул исәптән алкоголь) исе.
Физиологиядән тыш тәртип тә үзгәрә:
- яңа дуслар барлыкка килү;
- аралашу манерасын үзгәрә;
- кызыксынулар кискен үзгәрә (яраткан хоббилары икенче планга күчә, ул үзенең элеккеге мавыгулары турында сөйләшергә теләми);
- балигъ булмаган кеше яшерен, шикле була, туган хисләре белән уртаклашмый, бернәрсә турында да сөйләми;
- игътибарсызлык, хәтердә уңышсызлыклар барлыкка килә;
- сөйләм манерасы үзгәрә: өзекләр белән сөйли, кыска җөмләләр белән бизәлә, еш кына дәшми;
- уку белән авырлыклар;
- күңел һәм халәт үзгәрешләре: эйфория һәм тынычлыктан башлап нервлылыкка, скандалга кадәр, шактый дулкынланудан алып тулы апатиягә кадәр;
- сөйләмдә "приход, колеса, соль" һ. б. кебек үзенчәлекле сүзләр барлыкка килергә мөмкин;
- яшүсмер якыннарын алдап, төрле сәбәпләр белән акча сорый, әйберләрен өйдән алып китә ала.
Балигъ булмаганнарга психоактив матдәләр куллану мөмкинлегенә шикләнгәндә, белгечкә вакытында мөрәҗәгать итү һәм мөмкин булганча балигъ булмаганнарны тикшерү мәсьәләсе мөһим.
Бу очракта үзеңне ничек тотарга?
Төп киңәш: онытмагыз, бу сезнең балагыз. Бер мөһим момент: мөнәсәбәтләрнең ачык иерархиясе (мин-ата-ана, син минем балам, мин сиңа ярдәм итәрмен. Син миңа ышана аласың, әмма бары тик ачыклык һәм реаль фактларны белдерү ситуациясендә генә).
Наркотиклар һәм башка психоактив матдәләрнең законсыз әйләнеше белән бәйле гамәлләр кылган өчен, кешеләр җинаять яки административ җаваплылыкка тартыла, җәза билгеләгәндә авырлаштыручы шарт булып наркотик исерек хәлдә җинаять кылу тора.